مصرف کنندگي درعرصه علوم انساني،به انحطاط می انجامد

گروه گزارش: رئيس جامعه المصطفي العالميه گفت: اگر در عرصه علوم انساني توليد نداشته باشيم، بايد مصرف کننده باشيم و معناي مصرف کنندگي، مرگ و انحطاط است، ضمن آنکه مصرف کنندگي در عرصه علوم انساني به تهاجم فرهنگي که مد نظر دشمن است، کمک مي کند.

 آيت الله عليرضا اعرافی، برنده نخستين دوره جايزه جهاني علوم انساني اسلامي در گفتگویی، در پاسخ به اين سئوال که توليد علم و نظريه، وظيفه کدام يک از کنشگران فرهنگي جامعه است؟ اظهار کرد: توليد علم و نظريه کار نخبگاني است که در حوزه و دانشگاه تحصيل و تدريس مي کنند و مشغول امور تحقيقاتي و پژوهشي هستند.

وي توليد علم را گذشتن از مرزهاي متعارف تحصيل و تدريس خواند و ادامه داد: اين گستره، پژوهشکده اي است که به عمق دانش مي تواند دسترسي پيدا کند، داراي ابداع و ابتکار باشد و البته در اين سبک که توليد ناميده مي شود، مراتبي نيز وجود دارد. ضمن آنکه طبيعي است رسيدن به آن قله اي که در آن ابداع و ابتکار و درنورديدن مرزهاي دانش متعارف باشد، نياز به مقدماتي دارد.

عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم در ادامه با بيان اينکه اين مقدمات در هر رشته اي در جايگاه تحصيلات عالي محقق مي شود و حوزه و دانشگاه به تناسب تخصص هاي خود بايد وارد اين زمينه و عرصه ها شوند، بيان کرد: طبعا نهادهايي همچون آموزش و پرورش يا نهادهاي عمومي مانند رسانه ها، مي توانند به عنوان کمک و زمينه سازي و پشتيباني براي رسيدن به توليد علم و نظريه، نقش آفرين باشند اما عامل و نهاد مستقيم در اين عرصه، حوزه و دانشگاه است.

وي با اشاره به اينکه مقدمات در زمينه توليد علم و نظريه نيز انواع و اقسامي دارد و بخشي از آن و در واقع مقدمه مهم، فرهنگ تحقيق و پژوهش در حوزه علوم انساني و ساير علوم است، تصريح کرد: اين فرهنگ با فرهنگ پرسشگري و تحقيق و نوآوري بايد در نهاد خانواده پايه ريزي شود و سپس در آموزش و پرورش رشد و تعالي پيدا کند.

نظريه پرداز علوم انساني اسلامي با اظهار تاسف از اينکه در نظام تعليم و تربيت ما که پايه هاي آن در خانه ريخته مي شود و در آموزش و پرورش ادامه پيدا مي کند، کمتر مبتني بر تحقيق و نوآوري شده است و غالبا نظام حفظي و نمره و آزمون مبتني بر محفوظات استوار شده، گفت: اين آسيب ديرپايي است که در نظام آموزش و پرورش ما وجود دارد؛ البته در سند آموزش و پرورشي که در شوراي عالي انقلاب فرهنگي تصويب شد، چند راهبرد جدي آن، تاکيد بر تغيير نظام آموزش و پرورش از حافظه محوري و محفوظات مداري به سمت تحقيق و پژوهش و نوآوري است.

وي با بيان اينکه بنابراين نهاد خانواده و نظام آموزش و پرورش و نهاد فرهنگ عمومي که عبارت از رسانه ها و اين عامل مهم را در دست داشته و ترويج روحيه تحقيق و پژوهش را در اختيار دارند، ابراز کرد: از سوي ديگر نظام اداري و برنامه ريزي کشور در رشد يا ايستايي تحقيق و پژوهش موثر است. اگر دستگاه هاي سياستگذار، برنامه ريز و فعال در عرصه هاي اجتماعي، سياسي و اقتصادي، تصميمات خود را بر پايه توليد علم و تحقيق استوار کنند،  به طور طبيعي زمينه اي فراهم مي شود تا حوزه و دانشگاه و نخبگان نيز به سمت تحقيق و پژوهش گرايش پيدا کرده و حرکت کنند.

آيت الله اعرافي با تاکيد بر اثرگذاری نظام اداري، سياسي و اجتماعي بر زمینه سازی گرایش به سمت تحقیق و پژوهش، اذعان کرد: اين بخشي از زمينه هاي توليد علم است که به طور عمومي اگر در جامعه، نظام آموزش و پرورش و فرهنگي و از سوي ديگر نظام اداري و سياسي و اجتماعي ما بر پايه تحقيق و پژوهش استوار شوند، عرصه اي فراهم مي شود که جامعه دانشگاهي و حوزوي و نخبگاني به سوي تحقيق و پژوهش تمايل پيدا کنند.

وي با اشاره به اينکه در حوزه علوم انساني و اجتماعي طبعا ما رنج بيشتري مي بريم، بيان کرد: به دليل آنکه تحقيق در اين حوزه از پيچيدگي و دشواري بيشتري برخوردار است؛ تئوري ها و انديشه هاي  حوزه علوم اجتماعي، لايه هاي پيچيده اي دارد و در يک خط افقي روشن حرکت نمي کنند.

رئيس جامعه المصطفي العالميه با تاکيد بر پيچيدگي بيشتر حوزه علوم انسانی و اجتماعی، اذعان کرد: اين در حالي است که سرمايه گذاري ما در حوزه علوم اجتماعي کمتر است؛ ضمن آنکه علوم اجتماعي بخشي از آن فرهنگي بوده و با مباني فلسفي و ارزش هاي متفاوت عجين شده و در آميخته است.

وي اضافه کرد: بازشناسي اين حوزه هاي فرهنگي و مباني فلسفي موثر در علوم اجتماعي نيز کار را پيچيده تر مي کند، در حالي که در اين حوزه در بيشتر اوقات استعدادهاي متوسط تري داريم و از آن طرف سرمايه گذاري لازم نيز انجام نمي شود. بنابر اين همه اين مسائل ياد شده در برنامه ريزي ها بايد لحاظ شود و زمينه اي فراهم شود تا حوزه و دانشگاه به توليد علم و آفرينش انديشه ها و ابتکار در اين حوزه ها نزديک شوند.

آيت الله اعرافي همچنين در پاسخ به اين سئوال که عدم توليد علم و نظريه در عرصه علوم انساني چه پيامدهاي منفي اي در پي خواهد داشت؟ خاطرنشان کرد: جامعه اي که مصرف گرا باشد، جامعه عقب مانده خواهد بود به ويژه اگر اين مصرف گرايي در مباني معرفت شناسي و معيشتي جامعه باشد. برنده نخستين دوره جايزه جهاني علوم انساني اسلامي با بيان اينکه علم نيز به ويژه علوم انساني، جزء مباني معرفت شناختي و معيشتي جامعه است، يادآور شد: ما اگر در اين زمينه توليد نداشته باشيم، بايد مصرف کننده باشيم و معناي مصرف کنندگي، مرگ است و انحطاط. ضمن آنکه مصرف کنندگي در عرصه علوم انساني به تهاجم فرهنگي اي که مد نظر دشمن است، کمک مي کند و راه را براي نفوذ عمقي آن فراهم مي نمايد.

امام جمعه قم در پايان سخنان خود تاکيد کرد: بنابر اين، تحول در علوم انساني و توليد علم و نظريه در اين گستره، از اهميت حياتي و فوق العاده مهمي برخوردار است که نبايد ناديده گرفته شود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *